عید غدیر از نگاه متون دینی و اندیشمندان اسلامی، تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ بلکه نقطهای تعیینکننده در تاریخ هدایت بشر و تکمیل رسالت پیامبر اسلام(ص) به شمار میرود. این عید بزرگ یادآور تداوم مسیر نبوت در قالب امامت، تثبیت جایگاه ولایت در جامعه اسلامی و تأکید بر مفاهیمی چون عدالت، وحدت، همدلی و پیروی از حق است. در همین زمینه، حجتالاسلام علیاکبر اسکندری، مدیر مدرسه علمیه سیادت مشهد، در گفتوگویی با ما از ابعاد اعتقادی، اجتماعی و تربیتی غدیر سخن گفته و بر این نکته تأکید میکند که پیام غدیر، اگر درست فهم و در زندگی امروز اجرا شود، میتواند پاسخگوی بسیاری از نیازهای نسل جدید و راهگشای بسیاری از آسیبهای اجتماعی باشد. در ادامه به بررسی بیشتر آموزههای اجتماعی این عید خواهیم پرداخت.
به نظر شما چرا عید غدیر در متون دینی «عیداللهاکبر» نامیده شد و اهمیت راهبردی این واقعه در تاریخ اسلام چیست؟
از آغاز آفرینش، خداوند برای هدایت انسانها پیامبران را مبعوث کرد و این مسیر با بعثت پیامبر اسلام(ص) به کاملترین شکل خود رسید. پیامبر اسلام(ص) آخرین پیامبر الهی و اسلام کاملترین دین برای هدایت بشر تا روز قیامت است.اگر پس از رحلت پیامبر(ص)، مسیر هدایت و تبیین دین ادامه پیدا نمیکرد، در واقع فلسفه بعثت انبیا با چالش مواجه میشد. به همین دلیل خداوند مسئله امامت را قرار داد تا راه هدایت متوقف نشود و دین الهی استمرار یابد. در روز غدیر، نخستین جانشین پیامبر(ص) به مردم معرفی شد و به همین دلیل این روز را «عیداللهالاکبر» مینامند؛ زیرا اگر این زنجیره هدایت قطع میشد، گویی مسیر دین اسلام و رسالت انبیا ناتمام میماند.
بازخوانی پیام غدیر در دنیای امروز چگونه میتواند به سوالات نسل جدید درباره مفهوم عدالت و حکمرانی پاسخ دهد؟
جوانان و نوجوانان باید بدانند که با پایان دوره نبوت، هدایت الهی متوقف نشد بلکه در قالب امامت ادامه یافت. امامت قرار است پاسخگوی همه نیازهای انسان در عرصههای مختلف زندگی باشد. این نیاز ها از مسائل فردی و خانوادگی گرفته تا موضوعات اجتماعی، فرهنگی، تربیتی و مدیریتی است. بر همین اساس در آموزههای اهل بیت(ع) پاسخهای متعددی برای زندگی انسان وجود دارد. به همین دلیل غدیر را میتوان آغاز مرحلهای دانست که در آن نیازهای نسلهای مختلف از طریق جریان امامت پاسخ داده میشود.
چطور میتوانیم سنتهایی مانند اطعام و اخوت در غدیر را به جریانی اجتماعی و پایه دار برای کاهش آسیب های جامعه تبدیل کنیم؟
آموزههای غدیر در کاهش آسیبهای اجتماعی نقش اساسی دارد. یکی از مهمترین جلوههای غدیر، توجه به اطعام، کمک به نیازمندان، شاد کردن مؤمنان و تقویت روحیه برادری است. این توصیهها صرفاً اعمال عبادی نیستند، بلکه آثار اجتماعی گستردهای دارند. اگر آموزههایی مانند انفاق، اطعام، دستگیری از نیازمندان و کمک به دیگران در جامعه نهادینه شود، بسیاری از مشکلات و آسیبهای اجتماعی کاهش پیدا میکند. در واقع بخش مهمی از توصیههای مالی و اجتماعی دین برای از بین بردن فقر و تقویت همبستگی اجتماعی طراحی شده است.
بهترین روش برای روایت جذاب و منطقی واقعه غدیر برای نوجوانان و جوانان امروزی چیست؟
بهترین راه این است که غدیر به عنوان امتداد مسیر پیامبری و هدایت الهی معرفی شود. اگر جوانان بدانند که امامان(ع) مفسران قرآن و ادامهدهندگان راه پیامبر(ص) هستند، ارتباط عمیقتری با مفهوم غدیر برقرار خواهند کرد.
امیرالمؤمنین(ع) شخصیتی است که دانشمندان مسلمان و حتی بسیاری از اندیشمندان غیرمسلمان درباره عظمت علمی و اخلاقی ایشان سخن گفتهاند. معرفی ابعاد شخصیتی حضرت علی(ع) و بیان دیدگاههای اندیشمندان درباره ایشان میتواند نسل جوان را با این گنجینه بزرگ آشنا کند.
غدیر تنها یک واقعه تاریخی نیست، بلکه مسیر هدایت انسانهاست. هرچه جوانان بیشتر با جایگاه علمی، اخلاقی و مدیریتی امیرالمؤمنین(ع) آشنا شوند، درک عمیقتری از فلسفه غدیر پیدا خواهند کرد.
چه راهکار عملی برای تبدیل آموزه های غدیر به سبک زندگی خانوادهها پیشنهاد میدهید؟
بسیاری از مفاهیمی که در غدیر بر آن تأکید شده، از جمله اخوت، همدلی، ایثار و خدمت به دیگران، قابلیت اجرا در زندگی روزمره را دارند. اگر مردم مفهوم برادری دینی را در روابط اجتماعی خود عملی کنند، بسیاری از اختلافات و مشکلات کاهش خواهد یافت. کسی که همسایه، دوست و همشهری خود را همچون برادر و خواهر خویش بداند، در مشکلات کنار او خواهد ایستاد و برای حل مسائلش تلاش خواهد کرد.
بخش زیادی از نزاعها، اختلافات خانوادگی و آسیبهای اجتماعی ناشی از کمرنگ شدن روحیه همدلی و برادری است. در حالی که آموزههای غدیر میتواند زمینهساز تقویت روابط انسانی و کاهش بسیاری از این مشکلات باشد.
چگونه میتوان این عید بزرگ را فراتر از یک جشن تقویمی کرد؟
ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی این عید بزرگ هنوز آنگونه که باید شناخته نشده است. اگر جامعه بتواند پیام غدیر را در قالب سبک زندگی پیاده کند، آثار آن در حوزه اخلاق، روابط اجتماعی و خدمترسانی به مردم نمایان خواهد شد. شادی غدیر تنها به برگزاری جشن محدود نمیشود، بلکه باید با عمل به سیره امیرالمؤمنین(ع) همراه باشد. حضرت علی(ع) همواره به نیازمندان کمک میکردند، به فکر محرومان بودند و شبانه به در خانه فقرا میرفتند. این اعمال جامعه را از دشمنی و فقر دور کرده و به برادری و دوستی و شادی نزدیک تر میکند.
نظر شما